Su donduğunda hacmi yaklaşık yüzde dokuz artar. Kapalı bir borunun içinde bu genleşmenin gidecek yeri yoktur ve boru çatlar. Çatlak genellikle donma anında değil, buz çözüldüğünde fark edilir: su akmaya başlar ve o noktadan dışarı boşalır.
Hangi borular risk altında?
- Dış duvara bitişik veya duvar dışında ilerleyen hatlar
- Isıtılmayan bodrum, garaj ve merdiven boşluğundaki borular
- Bahçe muslukları ve bunlara giden hatlar
- Çatı katındaki ve teras altındaki tesisat
- Uzun süre boş kalan, ısıtması kapalı evlerdeki tüm tesisat
Donmadan önce alınacak önlemler
Yalıtım
Riskli borulara boru yalıtım kılıfı geçirmek en etkili ve en ucuz önlemdir. Nalburlarda metresi çok uygun fiyata bulunur, takılması dakikalar sürer. Özellikle dış duvara yakın ve ısıtılmayan alanlardaki borulara mutlaka uygulayın.
Bahçe musluklarını boşaltın
Kış başlamadan bahçe muslukları için ayrılmış iç vanayı kapatın, sonra dış musluğu açık bırakarak hattaki suyu boşaltın. Hortumu mutlaka sökün; hortum içinde kalan su donarak muslukta çatlağa yol açar.
Evi uzun süre boş bırakacaksanız
Tatile veya seyahate çıkarken ısıtmayı tamamen kapatmayın; termostatı 10-12 dereceye ayarlamak donmayı önler ve enerji açısından da makuldür. Uzun süre kalmayacaksanız ana vanayı kapatıp tesisattaki suyu boşaltmak en güvenli yoldur.
Aşırı soğuk gecelerde
Riskli bir hattınız varsa, musluğu çok ince akacak şekilde açık bırakabilirsiniz. Hareket halindeki su daha zor donar. Ayrıca dış duvara bitişik dolapların kapaklarını açık bırakmak, ev sıcaklığının boruya ulaşmasını sağlar.
Boru donduysa ne yapmalı?
Musluğu açtınız, çok az su geliyor veya hiç gelmiyorsa donma olmuş olabilir.
- Musluğu açık bırakın. Buz çözülmeye başladığında suyun çıkacağı bir yer olmalı; bu, boru içindeki basıncın artmasını önler.
- Donan bölgeyi ısıtın. Saç kurutma makinesi, ısı tabancası düşük ayarda veya sıcak suya batırılmış havlu kullanın. Isıtmaya musluğa en yakın noktadan başlayın ve yavaşça donmuş bölgeye doğru ilerleyin.
- Sabırlı olun. İşlem yarım saati bulabilir. Su akmaya başladıktan sonra da bir süre akıtmaya devam edin.
Kesinlikle yapmayın
- Açık alev kullanmayın. Pürmüz veya çakmakla ısıtma hem yangın riski taşır hem de metal boruyu tavlayarak zayıflatır. PVC boruyu ise doğrudan eritir.
- Kaynar su dökmeyin. Ani sıcaklık farkı, zaten gerilmiş olan boruyu çatlatabilir.
- Boruyu zorlamayın. Vurmak veya bükmek çatlağı büyütür.
Boru patladıysa
Su akmaya başladıysa vakit kaybetmeyin:
- Evin ana su vanasını kapatın. Vananın yerini şimdiden öğrenin, aradığınız an panik anıdır.
- Su elektrik tesisatına ulaşıyorsa ilgili sigortayı kapatın.
- Muslukları açarak hattaki kalan suyu boşaltın; bu, akan su miktarını azaltır.
- Alt kata sızma varsa komşunuzu haberdar edin.
- Onarım için tesisatçı çağırın.
Sonrasında
Bir kez donan hat, aynı koşullarda tekrar donar. Onarım sonrasında o bölgenin yalıtımını mutlaka yaptırın. Aynı noktada ikinci kez patlama yaşamak, ilk seferden çok daha pahalıya mal olur.